Đình Đông Dư Hạ: Hơi Thở Vùng Đất Cổ Và Nỗi Niềm Của Người Con Xứ Làng
Là một người con sinh ra và lớn lên tại thôn Hạ Đông Dư (xã Bát Tràng, thành phố Hà Nội), ký ức tuổi thơ của tôi hay mỗi bước chân đi xa rồi trở về đều gắn liền với hình ảnh cây đa cổ thụ rợp bóng trước giếng đình mát lạnh và mái ngói rêu phong của ngôi đình Đông Dư Hạ. Đó không chỉ là một di tích lịch sử - nghệ thuật cấp thành phố được xếp hạng năm 2007, mà còn là linh hồn, là nơi lưu giữ gốc gác, đạo lý uống nước nhớ nguồn của bao thế hệ cha ông.
1. Vị Thế Linh Thiêng Và Dấu Ấn Lịch Sử Của Đình Đông Dư Hạ
Đình Đông Dư Hạ tọa lạc trên một khu đất trống rộng rãi ngay giữa lòng làng, tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc phong thủy truyền thống "tiền quang, hậu thoáng" (trước mặt có ao hồ sáng sủa, phía sau quang đãng, vững chãi). Tổng thể kiến trúc của ngôi đình mang đậm dấu ấn nghệ thuật truyền thống với các đơn nguyên uy nghiêm:
Nghi môn: Cổng chào bề thế, rêu phong đón những luồng sinh khí bình yên cho làng xóm.
Tiền tế và Trung tế: Không gian trang nghiêm để con cháu dâng hương bái yết tổ tiên, thần linh.
Hậu cung: Nơi an vị linh thiêng của các vị Thành hoàng làng.
Nơi đây hiện vẫn lưu giữ và bảo tồn nguyên vẹn hệ thống sắc phong quý giá, ngai thờ, hương án... – những di vật vô giá minh chứng cho bề dày văn hóa, lịch sử lâu đời của vùng đất cổ bên bờ sông Hồng.
2. Các Vị Thành Hoàng Làng: Những Vị Nhân Thần Hào Hùng Của Dân Tộc
Ngôi đình làng chúng tôi vô cùng tự hào là nơi tôn thờ ba vị Thành hoàng có công danh, hành trạng hiển hách trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc:
Thần Cao Sơn Đại Vương
Thần Cao Sơn (tên húy là Nguyễn Hiền) cùng người em ruột là Nguyễn Sùng (thần Quý Minh) là con cháu ruột của thần Sơn Tinh (Đức Thánh Tản Viên). Theo thần tích, khi Thủy Tinh đem quân đánh Sơn Tinh và giặc Ân vây đánh nhà nước Văn Lang của các đời Hùng Vương, thần Cao Sơn đã kề vai sát cánh cùng Sơn Tinh lập nên công lớn chiến thắng thủy tặc và giặc Ân, bảo vệ vững chắc giang sơn nhà Hùng.
Thần Linh Lang Đại Vương
Là hoàng tử thứ tư của vua Lý Thánh Tông, thần Linh Lang Đại Vương đã có công lớn trong cuộc kháng chiến chống giặc Tống xâm lược. Không chỉ được thờ phụng tại đền Voi Phục (Thủ Lệ, Hà Nội), ngài còn được tôn sùng ở rất nhiều nơi trên dải đất hình chữ S. Ngài là biểu tượng linh thiêng trấn giữ phía Tây kinh thành Thăng Long, đồng thời là tấm gương sáng ngời để giáo dục tinh thần yêu nước cho muôn đời con cháu.
Thần Bạch Đa và Sự Tích Hào Hùng
Sự tích về thần Bạch Đa gắn liền với truyền thống của ba vị nhân thần (Chàng Ngọ, Chàng Mai và Bạch Đa):
Nguồn gốc: Chàng Ngọ và chàng Mai là hai anh em sinh đôi quê ở động Hoa Lư, sinh ra từ điềm thiêng người mẹ nằm mộng nuốt râu rồng. Bạch Đa là em họ, mồ côi sớm và được gia đình hai chàng đón về nuôi dưỡng.
Hành trạng dẹp loạn: Khi Đinh Bộ Lĩnh dấy binh dẹp loạn thập sứ quân, ba ông đã tòng vong giúp nước, được phong chức Đô úy, chiêu mộ hàng nghìn nghĩa sĩ đóng quân tại chùa trang Bối Khê (đạo Sơn Nam).
Hóa thân: Khi giặc ngoại xâm phương Bắc sang cướp nước, ba ông anh dũng cầm quân đánh tan giặc, đóng đồn tại trang Đại Vĩ. Do bị tập kích bất ngờ trong đêm tại xứ Đồng Miếu, không chống lại được, ba ông đã anh dũng hy sinh.
Sự ghi nhận của lịch sử: Cảm phục khí tiết ấy, nhân dân lập miếu thờ. Đinh Tiên Hoàng lên ngôi đã phong ba ông làm phúc thần; đến đời Lê Đại Hành ban sắc phong "Tam vị Lĩnh ứng Đại Vương", cho phép nhiều nơi lập đền thờ phụng.
3. Tình Yêu Và Niềm Tự Hào Của Người Con Thôn Hạ Đông Dư
Mỗi sớm mai thức dậy, bước chân ra ngõ, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt tôi vẫn là cây đa cổ thụ xòe tán lá rộng bên chiếc giếng làng trong vắt. Dưới bóng đa mát rượi ấy, tiếng cười nói của người dân quê, tiếng trẻ nhỏ nô đùa và sự tĩnh lặng, trầm mặc của mái đình làng đã trở thành một phần máu thịt trong tâm hồn tôi.
Dù cuộc sống ngoài kia có xoay vần, hiện đại đến đâu, mái đình Đông Dư Hạ với cây đa, bến nước, sân đình vẫn mãi là chốn bình yên nhất để những người con xa quê hướng về. Đó là cội nguồn, là lòng tự hào sâu sắc về truyền thống lịch sử hào hùng của quê hương Hạ ĐôngDư yêu dấu.
Bình luận